و . كافر اصلى . قضاى نماز بر كافر اصلى كه مسلمان شده واجب نيست . مقصود از كافر اصلى ، كسى است كه از پدر ومادر كافر متولد وسپس مسلمان شده است . مقابل آن مرتد قرار دارد كه از اسلام به كفر بازگشته است . بر أو ، قضاى نمازهايى كه در أيام ارتداد از أو فوت شده ، پس از بازگشت به اسلام واجب است 9 - - ) ارتداد ) . چنانكه بر مخالفان شيعه ، حتى فرقه‌هاى محكوم به كفر ، همچون ناصبيان ، قضاى نمازهاى فوت شده در دوران گمراهى ، پس از شيعه شدن ، واجب است ؛ هرچند برخى ، سقوط قضا از آنان را ترجيح داده‌اند ؛ ليكن اعادهء نمازهايى كه مطابق مذهب خود به جا آورده‌اند ، واجب نيست 10 - - ) استبصار ) . البتة بنابر قول به تكليف كفار به فروع ( - - ) قاعدهء تكليف كفار به فروع ) ، اداى نماز در وقت بر كافر واجب است ؛ ليكن پس از اسلام آوردن وى ، از باب ارفاق وتخفيف ، قضاى آن از أو ساقط مىشود ( - - ) قاعده جبّ ) . ز . فاقد طهورين . كسى كه در وقت نماز متمكن از طهارت نيست ؛ خواه طهارت اختياري ( وضو وغسل ) ويا اضطراري ( تيمم ) به قول مشهور ، خواندن نماز در وقت از أو ساقط است . برخى ، قضاى آن نماز را نيز از أو ساقط دانسته‌اند ؛ هرچند وجوب قضا به مشهور نسبت داده شده است 11 - - ) فاقد طهورين ) . در همهء موارد هفت گانهء ياد شده ، در صورتي كه در اثناى وقت ، مانع بر طرف شود ، مانند آنكه نابالغ ، بالغ يا ديوانه ، عاقل ويا كافر ، مسلمان شود ، چنانچه وقت براي به جا آوردن نماز به مقدار يك ركعت باقي باشد ، ليكن به جا آورده نشود ، قضاى آن واجب خواهد بود . 1 - 2 . جز هفت گروه ياد شده ، قضاى نمازهاى فوت شده بر ساير مكلّفان واجب است ، مگر نماز جمعه وعيد كه قضا ندارد . 12 كسى كه بر اثر خواب نمازش فوت شده ، واجب است قضاى آن را به جا آورد ؛ ليكن در اينكه قضا مطلقا واجب است ؛ هرچند خواب بيش از مقدار متعارف - مثلا چند روز پيوسته - باشد يا در صورتي كه خواب متعارف باشد قضا واجب است ،